WYMIANA TURBOSPRĘŻARKI: SEDNO SPRAWY (2/2010)

Zywotnosc i efektywnosc turbosprezarki okreslane sa konstrukcyjnie na caly okres eksploatacji silnika. Jednak w praktyce zagrozeniem dla wysokowydajnych komponentów pracujacych w strumieniu spalin sa wielorakie czynniki, które moga byc przyczyna awarii: na przyklad dostajace sie do turbiny ciala obce, zanieczyszczony olej, wadliwe smarowanie czy zbyt wysoka temperatura spalin. Dlatego tak wazna role odgrywa know-how mechanika. A oto kilka praktycznych porad i wskazówek, jak dokonac efektywnej wymiany turbosprezarki.

WAZNE: DIAGNOZA
Warunkiem skutecznej naprawy jest znalezienie i usuniecie przyczyny usterki. W przeciwnym wypadku istnieje prawdopodobienstwo, ze sprezarka ponownie ulegnie awarii.

WARUNEK KONIECZNY: CZYSTOSC
Ze wzgledu na ekstremalnie wysoka predkosc obrotowa kól turbiny i sprezarki nawet najmniejsze ciala obce zachowuja sie jak pociski. Dlatego nalezy bezwzglednie wymienic takze filtr powietrza. Równie wazne: nalezy starannie wyczyscic caly uklad zasysania spalin i powietrza na odcinku do i od chlodnicy powietrza doladowujacego oraz usunac wszelkie ciala obce z rury wydechowej.

OBOWIAZKOWE: SMAROWANIE
Do pracy lozysk walu wirnika niezbedny jest olej silnikowy.

WSKAZÓWKA: jeszcze przed zamontowaniem nowej sprezarki nalezy wlac nieco oleju silnikowego do otworu wlotowego oleju, przykryc go czysta szmatka a nastepnie, uzywajac pistoletu pneumatycznego, krótkim uderzeniem sprezonego powietrza rozprowadzic olej w lozyskach (patrz rysunki). Po zamontowaniu sprezarki, a przed podlaczeniem smarowania nalezy ponownie wlac nieco oleju silnikowego do otworu wlotowego oleju. W tym celu w zestawach uszczelniajacych do turbosprezarek MAHLE znajduje sie niewielka strzykawka z olejem silnikowym.

JAK WSZEDL, TAK WYJDZIE
Do smarowania i chlodzenia sprezarki niezbedny jest olej silnikowy, dostarczany przez pompe olejowa silnika. Przez przewód powrotny olej wraca ponownie do obiegu. Aby cyrkulacja przebiegala bez zaklócen, zarówno caly przewód powrotny jak i przewód laczacy ze skrzynia korbowa musza byc kompletnie pozbawione zalaman i nie moga zawierac nagaru. Jesli odplyw jest zaklócony, olej zacznie sie cofac i wydostawac na zewnatrz poprzez kola turbiny i sprezarki. Nastepstwem moga byc powazne uszkodzenia silnika.

WSKAZÓWKA: Zarówno nowa chlodnica powietrza doladowujacego, jak i nowy przewód powrotny to oplacalne inwestycje.

JESZCZE JEDNA WSKAZÓWKA: W skrzyni korbowej nie moze byc nadcisnienia. Jesli przewód odpowietrzenia skrzyni korbowej jest zanieczyszczony, tworzy sie nadcisnienie, które uniemozliwia odplyw oleju ze sprezarki. Juz w momencie, gdy nadcisnienie mierzone manometrem przy rurce wskaznika poziomu oleju osiagnie wartosc kilku milibarów, przez kola turbiny i sprezarki zacznie sie na zewnatrz wydostawac olej silnikowy.

WSZYSTKO SZCZELNE?
Wszystkie przewody podlaczone do turbosprezarki musza byc szczelne, tak, aby przeplyw oleju, powietrza, spalin, a takze – w zaleznosci od modelu – czynnika chlodniczego odbywal sie bez przeszkód, ubytków i niezawodnie. Dla kazdej turbosprezarki MAHLE dostepny jest odpowiedni zestaw montazowy, w sklad którego wchodza uszczelki oraz odpowiednio dobrane czesci do montazu (takie jak rozpórki, nakretki etc.). Wazne: nalezy stosowac wylacznie oryginalne zestawy uszczelnien. Oraz: w zadnym wypadku nie wolno ponownie uzywac starych uszczelek, które czesto sa odksztalcone i popekane i dlatego nie gwarantuja zachowania wymaganej szczelnosci. Równiez stosowanie past i cieklych srodków uszczelniajacych jest niedozwolone. Masa uszczelniajaca moze bowiem pomniejszac przekrój otworów. Ponadto moze sie zdarzyc, ze luzne kawalki masy uszczelniajacej zablokuja smarowanie. Efekt: powazne
uszkodzenia turbosprezarki.

URWANA OSLONA?
Czesto przewody smarowania i powrotne oleju przebiegaja bezposrednio przy turbosprezarce. Dlatego producenci pojazdów chronia przewody olejowe, stosujac blaszane oslony. W trakcie wymiany turbosprezarki nalezy je równiez skontrolowac i upewnic sie, ze oslony sa na swoim miejscu, a ich mocowanie nie jest uszkodzone.

NOWA SPREZARKA TO NOWY OLEJ
Wymiana turbosprezarki powinna byc polaczona z wymiana oleju i filtra oleju. Bedzie to gwarancja, ze ewentualne ciala obce znajdujace sie w starym obiegu olejowym zostana usuniete i nie uszkodza nowej turbosprezarki (stara sprezarka ulegla przeciez uszkodzeniu, czego powodem mogly byc równiez ciala obce lub czastki, które przedostaly sie do ukladu).

WSKAZÓWKA: „Zasada: „dobrego nigdy dosyc“ nie obowiazuje w odniesieniu do poziomu oleju! Zbyt wysoki poziom oleju ma bowiem niekorzystny wplyw na rozklad cisnien w silniku, czego skutkiem jest wyciskanie oleju do turbiny i sprezarki oraz jego gromadzenie w chlodnicy powietrza doladowujacego. Jesli ten olej zostanie zassany z powrotem do silnika i spalony, nastapi powazne uszkodzenie silnika.

OLEJ I CHLODZIWO – JAZDA!
Po zamontowaniu sprezarki, podlaczeniu przewodów olejowych i – ewentualnie – wodnych oraz po podlaczeniu przewodów powietrznych i spalinowych mozna przeprowadzic wymiane oleju i odpowietrzyc uklad chlodzenia. Przed uruchomieniem silnika nalezy bezwzglednie odciac zaplon, usuwajac na przyklad bezpiecznik lub przekaznik pompy paliwowej. Nastepnie przy pomocy rozrusznika krecic wylaczonym silnikiem do momentu uzyskania odpowiedniego poziomu cisnienia oleju. Zanim uruchomiony silnik zostanie wprowadzony na wysokie obroty, zalecamy, aby najpierw popracowal dwie minuty na jalowych obrotach, co zapewni odpowiednie smarowanie.

POLUZOWANA SRUBA?
Na samym koncu nalezy sprawdzic, czy wszystkie sruby i laczenia sa dobrze dokrecone i nie ma nieszczelnosci.

WSKAZÓWKA: Po ok. 20 godzinach eksploatacji lub przebiegu 1 000 km
nalezy ponownie skontrolowac stan dokrecenia srub.

DLUGODYSTANSOWIEC
Pokonywanie dlugich tras jest korzystne dla kazdego silnika. Silnik z doladowaniem szczególnie zle znosi jazde na krótkich odcinkach, poniewaz zanim osiagnie temperature pracy niespalone paliwo i woda kondensacyjna gromadza sie w oleju. Prowadzi to do pogorszenia wlasciwosci tribologicznych oleju i pogarsza przyczepnosc powloki smarujacej. Dopiero gdy temperatura przekroczy 80°C, nastepuje odparowanie tych niepozadanych czynników. Jesli temperatura oleju przez dluzszy czas nie przekracza tej wartosci – jak to ma miejsce przy eksploatacji na krótkich odcinkach – turbosprezarka wystawiona jest na wieksze ryzyko, poniewaz wyrabiaja sie lozyska slizgowe walów: korbowego, rozrzadu i wirników w turbosprezarce. Ponadto w niskich temperaturach otoczenia emulsja powstala z oleju silnikowego i wody kondensacyjnej moze zamarznac w przewodzie powrotnym oleju turbosprezarki i w przewodzie odpowietrzenia skrzyni korbowej, co moze zaburzyc rozklad cisnien w silniku.

BIODIESEL? ZAGROZENIE DLA OLEJU SILNIKOWEGO I TURBOSPREZARKI
Oleje roslinne nie odparowuja, a niespalone odkladaja sie w oleju silnikowym. Po przekroczeniu pewnej wartosci koncentracji gestnieja, a wkrótce po tym uklad smarowania przestaje funkcjonowac. Dlatego stosowanie olejów roslinnych jako paliwa wymaga skrócenia okresu miedzy wymianami oleju.

		Aby nasmarowac lozyska walu wirników, przed montazem nalezy wlac nieco oleju silnikowego.
		Nastepnie przykryc otwór wlotowy oleju czysta szmatka i ...
		... uzywajac sprezonego powietrza, rozprowadzic olej w lozyskach.